Hơn 40 bài viral dạy tui cách viết thứ người ta muốn chia sẻ

Khi một bài được chia sẻ rộng, người viết rất dễ học sai. Mình tưởng câu mở đầu là bí quyết, tưởng đúng chủ đề là đủ, rồi viết lại y kiểu cũ và ngạc nhiên vì kết quả không lặp lại.

Tui tự viết chuỗi bài trên trang cá nhân của mình. Tới giờ đó là hơn 40 bài viral với hơn 80.000 lượt chia sẻ, có bài một mình vượt 12.000 lượt chia sẻ. Nhưng thứ tui muốn đưa cho bạn không phải con số, mà là cách tui đọc lại những bài đó để lần sau viết có chủ đích hơn.

#Mẫu 1: Cảm xúc mở cửa, giá trị dùng được giữ người đọc

Cảm xúc làm người ta dừng tay lướt. Nhưng nếu bài chỉ làm họ xúc động rồi hết, họ sẽ quên nó trước khi kịp chia sẻ.

Giá trị dùng được có thể rất nhỏ:

1. Một câu giúp họ gọi tên đúng vấn đề đang gặp.
2. Một cách nhìn khiến họ quyết định khác đi.
3. Một bước đủ nhỏ để thử ngay tối nay.

Cảm xúc mà thiếu giá trị thì dễ thành kịch, còn giá trị mà thiếu cảm xúc thì đọc như tài liệu hướng dẫn. Bài lan rộng thường có đủ cả hai.

#Mẫu 2: Cụ thể thắng chung chung

"Dùng AI để làm việc hiệu quả hơn" nghe đúng, nhưng ai cũng nói được câu đó. "Tui dùng Brain2 để tìm lại một ca thật trước khi viết" hẹp hơn nhiều, mà người đọc nhìn thấy được hành động.

Cụ thể không nhất thiết là một con số. Nó có thể là tên một tình huống, câu hỏi bạn đã dùng, hay thứ hiện ra trên màn hình lúc đó.

Nếu câu này đặt vào bài của bất kỳ ai cũng được mà không cần sửa, nó vẫn còn quá chung.

#Mẫu 3: Câu chuyện mang một ý trừu tượng đi xa

Nói "khác biệt rất quan trọng" thì ai cũng gật đầu rồi quên. Kể cách Hoa Sơn Tửu Lầu biến cách xưng hô, bộ đồ nhân viên và thực đơn tính bằng "quan" thành một trải nghiệm kiếm hiệp, người đọc mới thấy khác biệt đi vào sản phẩm ra sao.

Trải nghiệm đó có bài báo công khai để bạn tự kiểm tra. Câu chuyện không thay lập luận, nhưng cho lập luận một thân thể để đứng lên.

#Mẫu 4: Đổi khung nhìn, đừng cố gây sốc

"AI sẽ thay đổi công việc" là một nhận định rộng. "AI không cướp việc bạn, người dùng AI giỏi hơn bạn mới cướp" thì đổi đối tượng của nỗi sợ, từ một cỗ máy vô danh sang một người cùng nghề.

Đổi khung nhìn có ích khi nó làm vấn đề rõ hơn. Trước khi giữ một câu như vậy, tui tự hỏi:

1. Nó có đúng với trải nghiệm hoặc nguồn tui đang có không?
2. Nó giúp người đọc quyết định điều gì khác đi?
3. Bỏ vẻ gây sốc đi, phần còn lại có đứng được không?

#Mẫu 5: Dấu vết làm thật thắng lời khuyên đứng ngoài

"Bạn nên xây hệ thống tri thức" là một lời khuyên. Cho người ta thấy Brain2 đang được dùng để lưu, nối và tìm lại ghi chú như thế nào mới là dấu vết làm thật.

Người đọc không cần bạn hoàn hảo. Họ cần biết bạn đã chạm tay vào vấn đề, đã thử một cách làm cụ thể, và đủ thẳng thắn để nói phần nào đang chạy tốt, phần nào còn đang làm.

#Mẫu 6: Cấu trúc giúp người đọc không bị lạc

Một bài có lực thường đi qua năm nhịp:

1. Căng thẳng: chuyện gì đang làm người đọc khó chịu?
2. Lời hứa: đọc tiếp thì họ hiểu hoặc làm được gì?
3. Câu chuyện: trải nghiệm nào cho vấn đề một hình hài cụ thể?
4. Ý sắc: cách nhìn nào được rút ra từ câu chuyện đó?
5. Bước tiếp: người đọc nên thử, lưu hay đọc gì sau đó?

Đây không phải khuôn bắt mọi bài giống nhau. Nó là đường ray để câu chuyện không chạy khỏi điều bạn muốn nói.

#Mẫu 7: Thời điểm và kênh đăng là một phần của bài

Một ý đúng nhưng xuất hiện lúc người đọc chưa cần thì vẫn trôi qua. Một bài tốt nhưng nằm ở nơi người cần nó không nhìn thấy thì cũng như chưa viết.

Một ví dụ của tui: bài mời workshop Deep AI Content nhận hơn 600 bình luận đăng ký trong chưa tới 24 giờ, và phòng phải nới từ 200 lên 300 chỗ. Nội dung tốt chỉ ra được kết quả như vậy khi nó tới đúng người, vào đúng lúc họ đang cần.

Vì vậy trước khi đăng, tui nhìn thêm ba chuyện:

1. Người đọc gặp vấn đề này vào lúc nào?
2. Họ hay nói về nó ở đâu, bằng những chữ gì?
3. Kênh nào đưa bài tới đúng người mà không biến thành rải link?

#Cách bóc một bài đã chạy tốt

Đừng chỉ mở phần thống kê rồi nhìn con số lớn nhất. Lấy một bài có phản hồi rõ của chính bạn, đặt cạnh một bài bình thường, rồi hỏi:

1. Hai bài gọi tên nỗi đau khác nhau thế nào?
2. Bài nào có chi tiết chỉ người trong cuộc mới kể được?
3. Bài nào có bằng chứng sát với điều nó nói?
4. Người đọc phản hồi vào ý chính, hay chỉ vào câu mở?
5. Bước tiếp theo trong bài có tự nhiên không?

Tui lưu những gì bóc được vào Kudo, thư viện câu mở đầu, cấu trúc bài và giọng viết tui tự xây. Nhờ vậy lần viết sau không bắt đầu từ trang trắng, và AI có mẫu thật để gợi ý đúng giọng.

#Thử ngay với một lệnh AI ngắn

Đây là bài tui viết được nhiều người phản hồi nhất: [dán bài].
Đây là một bài bình thường của tui: [dán bài].
Hãy so sánh hai bài theo 7 mẫu: cảm xúc, độ cụ thể, câu chuyện,
góc nhìn, dấu vết làm thật, cấu trúc, thời điểm.
Chỉ ra 3 điều bài thứ hai nên sửa trước.

#Một câu hỏi để bạn mang theo

Bài gần nhất bạn viết có một chi tiết nào mà chỉ bạn mới kể được không?

Nếu có, đưa nó lên đầu bài. Nếu chưa, bài đó vẫn đang nói thay cho người khác.