Làm hết sức mà không ai thấy: bốn lý do và cách để tên bạn được nhớ

Bài này dành cho anh em hay cày đến khuya cho kịp deadline vì sếp bảo gấp, luôn giơ tay hỗ trợ, luôn nhận những việc không tên (không ai làm thì mọi thứ tắc nghẽn). Có khi chỉ cần một lỗi nhỏ là bị chỉ ra ngay.

Còn cái nhận lại thì sao? Liên hoan team quên mời. Chưa bao giờ nghe sếp nói lời cảm ơn. Buổi đánh giá cuối năm vinh danh toàn người khác.

#Vì sao người chăm chỉ lại vô hình

Nhiều anh em nghĩ do sếp chèn ép hoặc giả tạo. Tui thấy hiếm khi đúng như vậy. Thường là bốn cơ chế sau.

1. Làm quá tốt thì thành bình thường. Tâm lý học nhắc tới hiện tượng con người hay chú ý điều bất thường và bỏ qua thứ vận hành trơn tru. Khi bạn làm tốt đều đặn, người quản lý quen dần, và nó thành chuẩn mực. Lúc đó chuyện bạn làm tốt không còn đáng nhắc nữa.

2. Ấn tượng ban đầu kéo dài. Có hiệu ứng "hào quang" (halo) và "sừng quỷ" (horn): ấn tượng tốt ban đầu khiến người ta dễ bỏ qua thiếu sót sau này, còn ấn tượng xấu thì làm lu mờ thành công về sau. Câu hỏi đáng nghĩ: ấn tượng đầu tiên của sếp về bạn là gì, và bạn có đang chủ động thay đổi nó không?

3. Đóng góp vô hình. Duy trì quy trình, hỗ trợ đồng nghiệp, xử lý rắc rối trước khi nó lớn lên, những việc này khó đo nên ít được ghi nhận hơn thành tích rõ ràng. Người chữa cháy ồn ào thường được khen nhiều hơn người âm thầm ngăn cháy.

4. Tổ chức thiếu cơ chế ghi nhận. Nhiều công ty, nhất là ở các nơi văn hóa "ngầm hiểu" được đề cao, không có cách ghi nhận chính thức. Khi không có cơ chế, ai tự nói thì người đó được nghe.

Nên phải công tâm mà nói: chuyện vô hình không hẳn là lỗi của bạn. Nhưng đợi tổ chức đổi thì lâu, còn phần bạn làm được thì ngay hôm nay.

#Chuyện Jack Ma và "chiếc áo khoác vô hình"

Jack Ma từng bị từ chối khi xin việc nhiều lần, có cả lần ở một chuỗi đồ ăn nhanh, rồi sau đó lập ra một công ty thương mại điện tử lớn của thế giới. Tui không kể để cổ vũ kiểu "cứ cố lên". Tui kể vì ở Alibaba, ông xây văn hóa ghi nhận con người một cách có chủ đích, trong đó mọi người từ cấp dưới đến đồng nghiệp đều có tiếng nói khi đánh giá nhau.

Tức là ghi nhận không để mặc may rủi. Nó được thiết kế. Bạn không thể thiết kế cả công ty, nhưng bạn có thể thiết kế cách công sức của mình được nhìn thấy.

Ghi nhận không tự đến. Phải có người làm cho nó dễ xảy ra, và người đó có thể là chính bạn.

#Bốn cách "khắc tên" mình vào công việc

• Gắn tên vào kết quả. Khi báo cáo, nói rõ ai làm gì và nó dẫn tới gì. "Em đã rà soát quy trình X, nhờ đó bước Y nhanh hơn." Một câu như vậy làm đóng góp có hình dạng.
• Làm việc không tên thành việc có tên. Việc duy trì, hỗ trợ, phòng ngừa: đặt cho nó cái tên, ghi vào báo cáo tuần, đưa thành một dòng trong buổi đánh giá.
• Chủ động cập nhật sếp. Đừng đợi hỏi. Một tin nhắn ngắn cuối tuần về những việc đã xong giúp sếp thấy được phần mình làm, thay vì chỉ thấy lúc có lỗi.
• Xây ấn tượng sớm. Với dự án mới hoặc người mới, những lần đầu rất quan trọng. Chuẩn bị kỹ để lần đầu gặp, lần đầu giao việc đều để lại điều đáng nhớ.

Mấy việc này không cần bạn ồn ào. Chỉ cần bạn thôi coi việc mình làm là hiển nhiên.

#Trước khi bạn tắt máy tối nay

Công sức thầm lặng không vô giá trị. Nó chỉ cần được đặt tên và kể ra. Người đã làm nhiều như bạn xứng đáng có chỗ đứng rõ ràng, và bước đầu tiên là thôi giấu nó đi.