Năm 2019, Bill Gates kể trong một cuộc phỏng vấn với CNBC về bài học khắc cốt ghi tâm từ Warren Buffett. Theo lời kể, Buffett bảo ông: "Viết ra 25 mục tiêu nghề nghiệp của anh đi."
Gates viết đủ 25. Cái nào cũng quan trọng, cũng cần thiết, cũng hay ho. Giống danh sách "để dành" trong điện thoại của anh em đó.
Buffett bảo chọn năm cái quan trọng nhất. Gates chọn xong, dù rất khó. Rồi Buffett nói: giờ anh có năm mục tiêu cần dồn hết năng lượng, và hai mươi cái còn lại cần tránh bằng mọi giá cho đến khi xong năm cái kia.
Gates ngạc nhiên: tránh á? Hai mươi cái đó cũng quan trọng mà. Buffett trả lời: chính hai mươi thứ đó nguy hiểm hơn. Chúng đủ hấp dẫn để ăn mất thời gian, nhưng không đủ quan trọng để đưa anh lên đỉnh.
Thứ làm bạn mắc kẹt thường không phải việc dở, mà là hàng loạt việc hay. Muốn đi sâu, phải dám nói không với những thứ hấp dẫn nhưng không thuộc năm việc cốt lõi. Biết nhiều không bằng giỏi một.
Vì sao ta luôn sa vào hai mươi việc kia
Tui đọc đến đoạn này thấy như bị gõ vào đầu. Mình cũng mua đủ sách, đủ khoá học, lưu đủ bài viết hay, đủ chủ đề, vì nghĩ "cũng hay, lúc nào đó sẽ cần". Hoá ra đó là thứ giữ mình đứng yên.
Có lý do sâu hơn. Daniel Kahneman, người nhận giải Nobel, trong cuốn "Thinking, Fast and Slow" cho thấy não thích cảm giác "đang học" hơn "đang làm". Học cái mới cho cảm giác dễ chịu tức thì. Làm thật thì phải đối mặt với việc chưa trơn tru.
Giống như muốn học lái xe mà chỉ ngồi xem video hướng dẫn. Tưởng là biết rồi, tới lúc ngồi lên xe thì như chưa học gì. Làm content cũng vậy: học cả chục khoá về viral mà chưa đăng nổi mười bài đàng hoàng.
Thêm nữa, mỗi ngày đều có người hô: "Học TikTok đi!", "Học affiliate đi!", "Trend này hot lắm!". Anh em hoảng vì sợ bị bỏ lại, lao vào thử cái nào cũng thử, rồi chẳng làm cái nào đến nơi.
Thử soi lại: mười khoá bạn từng học, bạn hoàn thành mấy khoá? Áp dụng được mấy? Có thay đổi được gì trong công việc không?
Bài học 1: biết nhiều không bằng giỏi một
Thay vì học content, affiliate, thương hiệu cá nhân, xây kênh cùng lúc, hãy chọn một mô hình và chỉ học về nó trong sáu tháng. Nghe nhàm chán, nhưng tui thấy những người giỏi thật sự đều làm thế.
Derek Sivers có câu nổi tiếng: nếu không phải "đúng rồi, làm ngay", thì đó là "không". Câu này nghe khắt khe nhưng cực kỳ tiết kiệm thời gian.
Ví dụ quán ăn: quán bán năm mươi món thường không món nào đặc biệt. Quán chỉ bán phở, ông chủ dành cả đời nghiên cứu nước dùng, thì thiên hạ xếp hàng. Người ta nhớ quán đó vì phở, không phải vì thực đơn dài.
Khách hàng cũng vậy. Khi tìm người làm nội dung cho một nền tảng, họ hay tìm người chuyên sâu và giỏi thật, hơn là người biết sơ mười nền tảng.
Danh sách việc hay ho không đo bằng độ dài. Nó đo bằng việc bạn đã đi đến đâu với năm việc quan trọng nhất.
Cách làm: lọc 25 xuống 5
Bạn có thể tự thử đúng bài tập của Buffett:
- Viết ra 25 thứ bạn muốn học hoặc muốn làm. Đừng lọc ngay. Cứ đổ hết ra giấy.
- Chọn 5 thứ quan trọng nhất với hướng đi của bạn trong sáu đến mười hai tháng tới.
- Gạch tên 20 thứ còn lại khỏi tầm mắt. Không xoá hẳn, chỉ để vào một danh sách "sau này". Trong thời gian tập trung, chúng ở ngoài cuộc chơi.
- Chọn một nền tảng chính. Dồn hết vào đó. Sáu tháng sau bạn sẽ hiểu nó hơn đa số người khác. Hai năm sau, bạn có thể là người mà người mới tìm đến để hỏi.
- Thuê ngoài hoặc dùng công cụ cho phần không phải kỹ năng lõi. Bạn không cần tự làm mọi thứ để giỏi một thứ.
Việc khó nhất không phải chọn năm, mà là chịu để hai mươi việc kia đứng ngoài. Nhưng đó đúng là phần tạo ra sự khác biệt.
- Dành mười lăm phút viết ra tất cả thứ bạn muốn học hoặc làm, rồi chọn đúng năm.
- Chuyển hai mươi thứ còn lại vào danh sách "sau này", không đụng tới trong sáu tháng.
- Chọn một nền tảng hoặc một mô hình chính để học và làm đến nơi.
- Lần tới muốn mua khoá mới hoặc lưu thêm bài hay, hỏi: nó có nằm trong năm việc của mình không?