Bài này cho bạn nào đang xem YouTube, đọc sách, đăng ký hàng tá khóa học, mà kết quả vẫn dừng ở mức biết. Cảm giác bỏ công nhiều mà người khác ít làm lại tiến nhanh hơn thật khó chịu.
Theo tui, vấn đề thường không nằm ở sự chăm chỉ mà ở phương pháp. Và một trong những ví dụ rõ nhất tui thấy là cách Bill Gates đọc sách.
Học được hay không phụ thuộc vào độ sâu và sự tập trung, không phải số lượng. Đọc chủ động, ghi chú, đặt câu hỏi và dành trọn một khoảng thời gian cho việc đọc.
Chuyện không phải ở chỗ bạn lười
Bill Gates đọc khoảng 50 cuốn sách mỗi năm và nhớ, áp dụng được phần lớn. Ổng nói ở Trường Kinh doanh Columbia rằng kiến thức hoạt động giống lãi kép: tích lũy dần, ai cũng làm được nhưng không nhiều người kiên trì làm.
Còn đa số chúng ta mắc vào cái mà tui gọi là bẫy học tập hiện đại: học rộng mà không sâu, bị điện thoại ngắt liên tục. Theo một nghiên cứu mà tui đọc được, mỗi lần chuyển từ việc học sang việc xem điện thoại, não cần khoảng 23 phút để tập trung trở lại hoàn toàn. Nghĩa là mỗi lần cầm điện thoại lên là mất một khoảng học tốt khá dài.
Thêm nữa, xã hội dễ cho ta ảo tưởng rằng học phải nhanh, dễ và luôn vui. Warren Buffett có câu rằng không có thang máy dẫn tới thành công, phải leo cầu thang. Ta đang leo, nhưng leo sai cách.
Bí mật 1: Đọc sâu thay vì đọc nhiều
Gates không chỉ đọc sách. Ổng đối thoại với sách. Theo lời vợ ổng, Melinda Gates, Bill đọc được khoảng 150 trang mỗi giờ, nhưng điểm khác biệt không nằm ở tốc độ. Ổng thường cầm bút, ghi lên lề sách hoặc giấy nhớ, và nếu không đồng ý với điều gì, ổng viết rất nhiều ở lề.
Việc đó làm đọc chậm hơn, nhưng chính sự chủ động ấy giúp hiểu sâu và nhớ lâu. Khi đọc, bạn thử tự hỏi:
- Mình có đồng ý với điều này không?
- Làm sao mình áp dụng được nó?
- Còn chỗ nào tác giả bỏ sót?
Đọc kiểu này là một cuộc trò chuyện với tác giả, không phải ngồi nghe thụ động.
Dành trọn một giờ cho một việc
Gates nói cần ít nhất một giờ để thật sự vào guồng. Đây là điểm bạn áp dụng được ngay. Thay vì đọc rải rác mười phút giữa các thông báo, hãy giữ nguyên một khung một giờ, để điện thoại ở phòng khác và chỉ làm một việc.
Trong cùng tinh thần đó, thay vì cố đọc thật nhiều sách, bạn có thể:
- Dành tối thiểu một giờ mỗi lần đọc.
- Đánh dấu ý quan trọng và ghi lại bằng lời của mình.
- Cuối buổi, viết một đoạn tóm tắt: mình sẽ làm gì khác từ ngày mai?
Đo bằng việc đã đổi, không đo bằng số sách đã đọc
Một cuốn sách đọc sâu và đổi được một thói quen có giá trị hơn mười cuốn lướt qua. Trước khi bắt đầu cuốn mới, bạn hỏi mình: cuốn trước đã đổi điều gì trong cách mình làm việc?
Biết nhiều chưa chắc là học được. Học được là khi bạn làm khác đi.
- Chọn một cuốn sách hoặc một khóa học và bỏ bớt phần còn lại trong tuần này.
- Đặt một khung một giờ, tắt thông báo, để điện thoại xa tầm tay.
- Cầm bút ghi chú, viết phản biện ở lề khi bạn không đồng ý.
- Cuối buổi viết ba dòng: điều mình học, điều mình đồng ý, điều mình sẽ làm.
- Một tuần sau, kiểm tra xem mình đã dùng thật được điều gì.