Có một câu hỏi nghe hơi rảnh: tại sao người ta làm cả ngày mà vẫn không xong việc? Giáo sư Sophie Leroy ở Mỹ đã dành nhiều năm để nghiên cứu nó, và câu trả lời của bà thì không rảnh chút nào.
Bài này là góc nhìn của tui sau khi đọc nghiên cứu của bà, cộng với một video thí nghiệm tui rất thích: Isolation, tập đầu của series Mind Field, nơi một người làm kênh khoa học tự nhốt mình trong phòng trắng 72 giờ. Video đó đổi cách tui nhìn những hành động vô thức hằng ngày.
Não không yếu đuối, nó chỉ làm việc đúng thiết kế. Mỗi lần ngắt quãng, dù chỉ vài giây, não cần một khoảng khá dài để vào lại trạng thái tập trung. Vì thế, làm một việc một lúc là cách tăng chất lượng rẻ nhất.
Thí nghiệm của Sophie Leroy
Bà chia người tham gia thành hai nhóm, cả hai đều làm việc A rồi việc B.
- Nhóm 1: làm việc A trong 20 phút, xong thì chuyển sang việc B.
- Nhóm 2: làm việc A trong 20 phút, nhưng giữa chừng có tin nhắn đến. Họ xem tin nhắn khoảng 5 giây, rồi quay lại làm tiếp, xong mới sang việc B.
Kết quả: nhóm 1 làm tốt hơn nhóm 2 khoảng 40%. Chỉ vì nhóm 2 bị ngắt chừng 5 giây.
Theo bà, mỗi lần chuyển sang việc khác, não cần khoảng 23 phút để quay lại trạng thái tập trung như trước. Nghĩa là nếu một việc bạn chỉ cho nó dưới 23 phút, gần như bạn chưa để não thật sự giải nó.
Vì sao chỉ vài giây mà tốn nhiều vậy
Hình dung não bạn đang mở hai chục tab Chrome, tất cả đều liên quan đến việc A. Khi bạn nhảy sang xem tin nhắn, não phải đóng cả chục tab đó, mở tab mới cho tin nhắn, xử lý nó, đóng lại, rồi mở lại toàn bộ tab của việc A và nạp lại thông tin. Mỗi lần nhảy qua nhảy lại gần như là khởi động lại.
Tổ tiên mình sống trong rừng, nơi thông tin liên quan sống còn: tiếng động lạ là nguy hiểm, quả mới là thức ăn. Nên não quen với việc luôn săn thông tin mới. Giờ thông tin không còn hiếm, nhưng thói quen cũ vẫn còn, và điện thoại đang khai thác nó rất hiệu quả.
Bạn nào hay tranh thủ lúc chờ AI trả lời để mở điện thoại xem có gì mới, hoặc đang làm thì quên mình định làm gì vì một ý nghĩ xẹt qua, thì đó là chuyện bình thường. Đó là não làm đúng việc của nó, không phải lỗi của bạn.
Làm một việc thôi
Bill Gates đọc khoảng 50 cuốn sách mỗi năm. Khi được hỏi bận như vậy sao có thời gian, tui nhớ ý ổng trả lời là: khi đọc thì chỉ đọc, khi nghĩ thì chỉ nghĩ.
Nghe đơn giản, nhưng thử nhớ xem lần cuối bạn làm đúng một việc, không check điện thoại, không mở thêm tab, không nghĩ chuyện khác, là khi nào.
Cách bảo vệ phần tập trung
- Chọn một việc, đặt một khung giờ tối thiểu 25 đến 30 phút, dài hơn nếu được.
- Để điện thoại ở phòng khác hoặc úp xuống, tắt thông báo.
- Có ý nghĩ xẹt qua thì ghi vào một tờ giấy bên cạnh, xong khung giờ mới xử lý.
- Gom việc trả lời tin nhắn vào vài mốc cố định trong ngày thay vì mở bất cứ lúc nào.
Không phải bạn làm ít việc, mà mỗi việc bạn chưa kịp làm trọn trước khi bị kéo đi.
- Chọn việc quan trọng nhất hôm nay và chặn một khung 30 phút không ngắt quãng.
- Úp điện thoại hoặc để sang phòng khác trong khung đó.
- Ghi ý nghĩ xẹt qua vào giấy thay vì mở app.
- Chọn ba mốc trong ngày để xem tin nhắn.
- Cuối ngày so sánh: việc nào xong trọn hơn mọi hôm?