Bạn có nhiều bạn bè, quen biết rộng, rủ đi cà phê là có người đi. Bạn sống tình cảm, hay giúp người. Nhưng tới lúc muốn học thêm, làm điều gì đó lớn hơn, bạn thấy mình không còn sức. Tui cũng từng như vậy, và tui còn là người hướng ngoại toàn thời gian. Tui mất nhiều năm cho những thứ râu ria mà lúc đó tui tưởng là quan trọng.
Tui viết bài này để bạn bắt đầu sớm hơn tui.
Thời gian và năng lượng là nguyên liệu của mọi thứ bạn muốn làm. Khi chúng bị rút dần bởi những cuộc gián đoạn, những chuyện không liên quan đến mục tiêu và những mối quan hệ không giúp bạn lớn lên, bạn sẽ mệt mà không biết vì sao. Quản lý năng lượng là việc bạn có thể bắt đầu ngay.
Vì sao mệt dù chẳng làm gì to tát
Theo nghiên cứu của giáo sư Gloria Mark ở Đại học California, Irvine, mà tui đọc được, một người trung bình mất hơn 23 phút để lấy lại sự tập trung sau mỗi lần bị gián đoạn. Đó là con số tui thấy rất đáng suy nghĩ.
Tui tính nhẩm: nếu một ngày bạn bị gián đoạn tám lần (nghe còn ít), phần thời gian lấy lại tập trung đã gần ba tiếng. Cả tuần là hơn hai mươi tiếng. Đây là tui tính thô, không phải số đo chính thức, nhưng nó giúp tui hiểu vì sao mình luôn thấy "không đủ thời gian" để học hay đọc sách.
Sự bào mòn này thường mặc áo thư giãn. Một tin nóng cập nhật, chuyện drama giữa các phòng ban, tin đồn công sở, một tin nhắn "ting ting" trong nhóm chat vài phút một lần. Đến cuối ngày bạn mệt, muốn làm gì đó mà không còn ý chí. Đó không phải bạn lười. Đó là não đã tiêu hết pin vào những thứ không đâu.
Não giống pin điện thoại. Mở càng nhiều ứng dụng không cần thiết, pin hết càng nhanh.
Charlie Munger, người cộng sự thân thiết của Warren Buffett, có một ý mà tui nhớ: ông thành công không phải nhờ thông minh hơn, mà nhờ khả năng tập trung bền lâu. Tui diễn đạt lại theo cách tui hiểu: sự tập trung dài hạn là tài sản. Và nó rất dễ bị lấy mất mà ta không để ý.
Đừng làm thùng rác cảm xúc cho người khác
Tui mượn cách nghĩ của người đầu tư: mỗi giờ bạn dành cho ai đó là một khoản đầu tư. Hãy tự hỏi: sau sáu tháng, một năm, mối quan hệ này có giúp mình thành phiên bản tốt hơn không?
Nếu câu trả lời là "không" hoặc "không biết", đó có thể là khoản bạn cần xem lại.
Tui không bảo bạn cắt bạn bè. Tui bảo bạn có quyền chọn:
- Với người đang cần chia sẻ thật, bạn vẫn ở đó, nhưng có giới hạn thời gian.
- Với người chỉ trút than phiền lặp đi lặp lại mà không thay đổi, bạn học cách nói nhẹ nhàng rằng bạn không thể nghe lâu hơn.
- Với người thật sự giúp bạn lớn lên, bạn đầu tư nhiều hơn.
Không ai cứu được người khác khi chính mình đang chìm. Bảo vệ năng lượng của mình không phải ích kỷ. Đó là cách để bạn còn sức giúp người khác lâu dài.
Ba việc nhỏ để lấy lại sức
Tui rút ra ba việc, chưa phải công thức hoàn hảo, nhưng đáng thử:
- Bảo vệ khung giờ tập trung. Mỗi ngày dành một khoảng, tắt thông báo, để điện thoại xa tầm tay, làm một việc quan trọng.
- Dọn nguồn nhiễu. Tắt bớt nhóm chat không cần, bỏ theo dõi những trang chỉ cho bạn drama, hẹn giờ đọc tin thay vì đọc rải rác.
- Rà lại mối quan hệ theo câu hỏi sáu tháng. Dành thời gian cho những người giúp bạn lớn lên, và thành thật với những người chưa đến lúc đó.
Cái đích không phải sống khô khan. Đích là có đủ sức cho điều bạn thật sự muốn làm.
- Chọn một khung giờ mỗi ngày không thông báo, không tin nhắn, dành cho một việc quan trọng.
- Tắt hoặc tắt tiếng một nhóm chat hay trang tin đang rút sức bạn mà không mang lại gì.
- Với từng mối quan hệ lớn, hỏi: sáu tháng nữa, nó có giúp mình tốt lên không?
- Học cách nói "tui nghe được 15 phút thôi" mà không thấy có lỗi.