Bài này dành cho bạn nào đang thấy thứ Sáu thì mong, thứ Hai thì ngán. Sáng dậy sảng khoái được đúng một phút rồi nặng nề khi nghĩ đến công ty. Ngồi văn phòng chỉ chờ hết giờ, được giao gì làm nấy, được cũng được mà không được cũng chẳng sao. Thỉnh thoảng muốn thử cái mới, rồi tự nhủ "để khi nào có dịp".
Có giai đoạn tui cũng thấy mình đang đi trên con đường của người khác, sống cuộc đời của ai đó. Nên tui hiểu cảm giác này, và tui muốn kể bạn nghe về Richard Branson.
Cảm giác lãng phí thanh xuân thường không đến từ công việc tệ, mà từ việc ta chọn an toàn trước rồi không còn chỗ cho điều mình thật sự muốn thử. Câu chuyện Branson cho thấy điểm yếu có thể trở thành hướng đi.
Một đứa trẻ bị coi là vô vọng
Nhiều người chỉ biết Branson là người sáng lập Virgin, đế chế trải từ âm nhạc, hàng không đến du lịch vũ trụ. Ít ai nhớ ổng từng bị gán là học sinh kém.
Ổng mắc chứng khó đọc (dyslexia) nặng đến mức không đọc nổi bài kiểm tra ở trường. Giáo viên coi ổng là vô vọng. Theo lời kể, năm 16 tuổi, thầy hiệu trưởng nói thẳng với ổng rằng cậu sẽ hoặc đi tù hoặc trở nên giàu có.
Điều đáng học là phản ứng của ổng. Vì không dựa được vào hệ thống giáo dục truyền thống, ổng buộc phải phát triển những thứ khác: óc kinh doanh, khả năng kết nối với người khác và một cách nghĩ khác biệt. Điểm yếu đẩy ổng sang một đường mà người khác không đi.
Những lần dám làm điều người khác gọi là liều
Năm 1970, ở tuổi 20, ổng mở Virgin Records từ một cửa hàng nhỏ. Hai năm sau, hãng thu âm cho album đầu tiên của Mike Oldfield, Tubular Bells, trở thành một trong những album độc lập thành công nhất lịch sử.
Năm 1984, ổng quyết định lập hãng hàng không Virgin Atlantic dù chưa có chút kinh nghiệm nào trong ngành. Các chuyên gia khi ấy gọi đó là ý tưởng tự sát. Đến năm 1992, để giữ cho hãng bay sống tiếp, ổng phải bán Virgin Records, đứa con đầu lòng của mình, cho EMI. Ổng khóc khi ký, nhưng vẫn đi tiếp và mở rộng Virgin sang hơn 400 công ty khác.
Ổng có câu rằng cơ hội kinh doanh giống xe buýt, luôn có chuyến khác sẽ đến. Chuyện này không bảo bạn phải liều. Nó cho thấy người ta thường chỉ chịu dừng ở đâu khi họ nghĩ chỗ đó là điểm cuối.
Cái bẫy "an toàn trên hết"
Theo tui, nhiều người mình mắc kẹt trong công việc không đam mê vì một tư duy rất quen: học hành chăm chỉ, tìm việc ổn định, giữ nó đến khi nghỉ hưu.
Tư duy này nghe hiền nhưng có cái giá. Nó khiến ta đổi hạnh phúc hiện tại lấy một tương lai mà ta không chắc sẽ như mình hình dung. Nhà tâm lý học Daniel Gilbert ở Harvard mô tả hiện tượng này là sai lầm về dự đoán hạnh phúc: con người thường đánh giá không chuẩn mình sẽ cảm thấy thế nào trong tương lai.
An toàn không có gì sai. Chỉ là khi an toàn là tiêu chí duy nhất, ta không còn chỗ nào cho thử nghiệm, và thử nghiệm mới là thứ nuôi hứng thú.
Bạn có thể làm gì khi vẫn đang đi làm
Bạn không cần bỏ việc ngày mai. Bạn cần một khoảng nhỏ để thử.
- Tìm xem điều gì ở công việc hiện tại thật sự làm bạn tò mò, dù chỉ một chút.
- Dành một giờ mỗi tuần cho điều bạn vẫn hay nói "để khi nào có dịp".
- Hỏi mình: điểm yếu nào của mình có thể là đầu mối cho một hướng khác, như chuyện của Branson?
Nhiều khi cái ta gọi là "chờ có dịp" chính là một dịp đã trôi qua mà ta không gọi tên.
- Viết ra ba điều ở công việc hiện tại làm bạn nặng nề nhất vào sáng thứ Hai.
- Viết thêm một điều bạn vẫn muốn thử mà chưa có dịp, rồi đặt lịch cho nó trong tuần này.
- Tìm một điểm yếu của bạn và hỏi nó đang chỉ ra hướng nào.
- Chọn một việc nhỏ để thử trong 30 ngày, không cần xin phép ai.