Chắc bạn từng thấy những người như có "từ trường quý nhân". Gặp khó khăn lớn nhỏ gì là có người đến giúp, xử lý gọn. Muốn học gì, muốn đổi việc là có người giới thiệu, dù người giúp không thân thiết lắm.
Trong khi bạn thì làm cắm mặt, việc này chồng việc khác, vừa học vừa làm, đang tập trung thì bị làm phiền, muốn đi học thì kẹt lịch. Cảm giác như cả thế giới chống lại mình. Tui từng như thế, nên tui hiểu cảm giác "bất công" này.
Giỏi nghề là cần nhưng chưa đủ. Mạng lưới quan hệ không quan trọng ở chỗ có bao nhiêu người biết bạn, mà ở chỗ có bao nhiêu người muốn bạn thành công. Hai điều nghe giống nhau nhưng khác hẳn.
Chìa khóa từ câu chuyện của Keith Ferrazzi
Tui đi tìm câu trả lời nhiều năm, rồi gặp câu chuyện của Keith Ferrazzi, tác giả cuốn "Never Eat Alone". Cuốn sách này được bán ra rất rộng trên thế giới. Ông từng là giám đốc tiếp thị trẻ tuổi tại Deloitte, và làm cố vấn cho nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn ở Mỹ.
Nhưng điều làm tui chú ý nhất lại là xuất phát điểm của ông. Ông lớn lên ở Pennsylvania, bố làm công nhân lò cao, gia đình không có quan hệ nào trong giới quyền lực. Vậy mà từ khoảng 25 tuổi, ông đã bắt đầu nhận được sự quan tâm từ những người rất có tầm ảnh hưởng. Không phải nhờ van xin hay làm việc quần quật để lấy lòng. Ông đã hiểu ra một nguyên lý về cách quan hệ vận hành, mà phần lớn chúng ta chưa nghĩ tới.
Theo tui hiểu từ câu chuyện của ông, sự khác biệt không đến từ chuyên môn hay xuất thân. Nó đến từ cách người ta thiết kế và nuôi dưỡng mạng lưới quan hệ của mình.
Quan hệ không phải sưu tập tem
Đa số chúng ta nghĩ về quan hệ như số lượng: bao nhiêu người trong danh bạ, bao nhiêu kết nối trên mạng xã hội, bao nhiêu nhóm chat. Ta sưu tầm người quen như sưu tầm tem, tin rằng càng nhiều càng tốt.
Tui nghĩ đó là một hiểu lầm lớn. Người biết đến bạn có thể là cả nghìn người, nhưng khi bạn cần một lời giới thiệu, một lời góp ý thẳng, một cánh cửa mở ra, có thể chỉ vài người sẵn lòng.
Không phải bao nhiêu người biết bạn, mà bao nhiêu người muốn thấy bạn thành công.
Nghe thì giống, nhưng hành vi để có được hai thứ này rất khác:
- Để được biết đến, bạn xuất hiện nhiều.
- Để được mong bạn thành công, bạn phải để lại điều gì đó cho người ta: giúp họ trước, nhớ chuyện của họ, cho họ thấy bạn tử tế và làm việc đáng tin.
Vì sao bạn đang bị kẹt
Khi bạn chỉ cắm đầu làm, quan hệ sẽ chỉ có chiều rộng nông, kiểu trao đổi việc. Khi cần giúp đỡ, bạn phải đi xin, và người ta chưa có lý do gì đặc biệt để ưu tiên bạn.
Ngược lại, người có "từ trường quý nhân" thường đã dành thời gian cho người khác từ trước, lúc chưa cần gì. Đó là điều tui nghĩ ít người làm vì nó không cho kết quả ngay.
Ba việc nhỏ để bắt đầu
Tui chưa thể nói tui đã làm giỏi hết các điều này, nhưng đây là những bước tui thấy đáng thử:
- Giúp một người mỗi tuần mà không đòi hỏi gì. Một lời giới thiệu, một bài viết hữu ích, một lời góp ý chân thành.
- Chọn ít người nhưng đi sâu. Chọn năm người bạn muốn đồng hành lâu dài và giữ liên lạc đều, thay vì thêm trăm người quen.
- Nói rõ điều bạn đang theo đuổi. Người ta khó giúp bạn khi họ không biết bạn đang cần gì.
Quý nhân thường không rơi từ trời. Họ đến khi bạn trở thành người đáng để giúp, và khi họ biết bạn đang đi đâu.
- Liệt kê năm người bạn muốn có quan hệ sâu và lâu dài, hẹn gặp hoặc nhắn thăm trong tuần này.
- Mỗi tuần giúp một người điều nhỏ mà không đòi đáp lại.
- Viết ra một câu rõ ràng về điều bạn đang theo đuổi và chia sẻ với người đáng tin.
- Ngưng đo mạng lưới bằng số lượng, đo bằng số người sẵn lòng nói tốt về bạn.

